Page 10 - Yidishe Tzeit - אידישע צייט
P. 10
:Ȳ´Æ³ É´»¸³Æ

¾"ȸ Á'»³Ê Á·Æ "¾²ÊË»¾ ɹ" É»µÈ¶ Çƹ Å»·² "¾Ê·´" ÊÄ´»ÊÄ»-»»¶ Á»»¸ û·Ê² ºÂ»»Ë Êĵ·¸²³ ,Ä"»¸ Á'»³Ê
¿»À·½Ã »µ º³»»¶ Á·² ÄÃÄÊĺ»² ľĻÈÄÆà Á·² Ä»´¾²ºÃ²Â ºÉÄ··ÊÄ »µ º²¶Ä´ º²¶ ÊÄ Ã²·· ·Ë·À»Ë ¾·µ´
"Ê·¹³ ¸»·¶" þ² ÁÄ»µ ·È '»½¸ ÄÂij²¶ÊÄ
º»À Á·² ,Ä"»¸ 'ɶ ·Â»³Ê »»³ ¶À»ÂÆ Ëµ·É³

ghm ,lhvhbud lhod_a nds xbdv hwsp nkbo_cduohh_ ngp_v _ gwhm_kv_ws gwqdd
p p_dd w_h qjhkgq nhdx eh_ pq ,É»µÈ ËÆ ̷»¹¶¾ Á'»³Ê Á»² Ì·ÊËÉ̶ Á»»¸
g_c nqm nd_ lhome qkqhuqsp nh_ guho_` ihe g_c nqm qjkqdd qhe xdbvc doh`w nwm dohqdw doh`_ nds cxdbvb tsf _ rhd_ kwda ¿»ÂÉÃÄ ÄºÃÄÊ´ »µ Á·Æ ºÂ»»¶ ¼»¸ ÊÄ º¾»»È
ihe nqoqe p_dd qk_ hb w_s `dgc ywjc yd_k ,ikmc heoa wud_m ,'ɶ ·Â»Ì¾»¶É· ·Â»Ì³»Ë» ̳·º¾ ¿»ÈÊÀÂ
.wqhhg wqhhe ngk_cqa p_b yvefck ,nhhsm_v wqohb ldu lhmdjp qwqpqwa ghm ryyxm ÄµÂ·Ê Ì·¹·½ Ä´»µ¾²··Ä´ ºÉÂÄË ÊĽ¾Ä··
,vhbuc tsf qohhmqak_ n_ nds ydkdap hb du `_adu nh_ Êĺ»»·· ¾²¸ ¶³»Ë» »µ ¸² ,ʲ» ¿Äµ
qkqhuqsp _
k_wxhk vf
xdbvc wsp wqahe_b wqb ga_mw_s .cw_sykd lxk ppdoymc ,
vc dohy`hxh ,doh`w yxwdm
,_dc hodemb _oxhk vf nqddqa thkmm n`_c lhvhbu hdd ,yd`hxf hh` xaw phdwa ghm nqmdoqashd_ kwda wqb gwqdd ihkwqh w_h .¶¹¾È¶ º»À ÁÊ»ËʲÀû·²Ê²Æ
p_dd ydkdap qk_ qwh_ wqphd_ ,cfddwc` cpows w_s ckdap _ _ w_s nwhsx qjkqdd ,vhbu dyd_ hbhpfd hbhmky xo_ qk_ µ"ó ÊÄ ºÄ·· ÊÄ»µ ¿»»³ ºÈ»² Á·²
hde_ p_dd ihe ghm ghm ga_wg k_wxhk vf nh_ hmdh wdqhx bdmhk nhhe cjde nqoqv du gxwdb phdwa ghm nujqk nd_
hje qahbk_ddqa ² º»À ÁÄɲµÄ´ Ľ»¾ÆÄʺ Ä»»¸ º»À
wsp _ eh_ ,nw_h qk_ npv_ddqashd_ nwqgkq qwqeod_ nqoqe nds cxdbv hxdmxym tsf wqahkhhc _ `dgx nh_ nqmqoduohhw_ ÁË»ºÃ»Ê²À·¶ Á·² ¹½ ÊÄË»º²Â´²À
cwdy nqowqk du pohhk_ vhbu n
jwdb nw_ddqa gudoqa eh_ p_dd ɲÀËÄ´ Á·² ¿Äº ¼²Ã² Á³Ä´·È ºÆ²ÊÉ
tsf lqoqgkqe lqb du g_ ,tsf qkdsgwqdd _ w_a cmxk .cjw`kd cwhmxk n
h`w
wqb nqmdoqashd_ gwqdd ydxawyc qkqhuqsp _ ghm .¿²Ê´²ÊÆ ¿·È

cmd dohvkf `dg cm dohwx_ !nhhe cjde bohu_ whm nqoqv cxdbvb eh_ ,c`hxhc y`dgk nhhsm_v wqohb nahw_h-hhc ldu e_ ,aodbkqm :ihyhef xbdv` nj
!dohkwda lhqo kwda _ nwhsjwdb nqoqv du c`hxhc ykcoc hb w_s nqaodkqa bp` n_mbqhws nwc_ lhhf
w acwc
vf _ ;
vc doh`w nds cxdbvb tsf qkdsbwqdd-ngkqe _ rhd_ ckdba c`hxhb wcom _ghkx
hjmdyd hwdc ,hdx_v hbhpfd hbhmky xo_ wd`hu wqb nhbhmy lqb nh_ gowqkqa g_c kue h`w wqb p_dd ,k_wxhk
gjde nd_
hje hb ghhgxw_s wqbqh ,bf_j dokdj ,c`hxhc po
h`w nds s_w_ k_mohhv eh_ wsp hb ,wd`qh _kd vf nwbpj lcw`_ hwm_ b`_
_ ihe ghm ga_wg p_dd ghhcoaqkqa nahguqh lqb nuhoduphd_ poqaqddwqgod_ nqddqa eh_ kue h`w hb nqdd l_ophd_ n
ghm ,xhg
,c`hxhc yvefc ndx_wd x_w` ,ghhb_` wqahj_s-hhddu nhhe lhhvm nd_ iwbc l_ kq cwhmx _ pk_ nqmdoqaghm p_b nd_ »µ Á³²¶ ĺ´»¾»»º²³ »µ Á¾Ä·· ¼²ÂÊĵ
qahkhhc hb ngk_cshd_ nh_ vkf qboghhb_` _ nqmqoduphdw_ ʲ´ ² ·È ÁÊĶ·È»»² ¼»¸ º»»¶ÂĴľĴ
nd_ ,dohydwdb kqd doho` kq vhbu ydkdqs yjxmck c`hxh .iwb` iyjk`d lqb ghmwqb Áʶ² ¿»»¹ 'Ê ´"¶Ê¶ Á·Æ ¶Ëʵ Ľ»¾ÊĶ
lqb nh_ nhhe cjde nqoqv du kwda lqoh_ nhhaohhw_ ahghhujhhka nd_
hje wqphdwa wqb nqaoqw`duphdw_ ahw`h_ h_bdd_ eh_ pq ¶¾·µ´ ¶³»Ë»µ Ê"¶ÂÀ ²"º»¾Ë Á²ÀµÄ»ÊÆ
ihove ibahd ih`_ k_x .vhbu _ nds cxdbvb tsf _ nds ckdap Á·² .Æ.³ ¿¶Ê³² »ÊÀ² µ"À¶»³µ ³Ê·
.tsf nahkhhc hkq` nbh_ ,nbh_ qx
hbhpf n`_c ydwdb qk_ nh_ !ik dwm_hd ºÄ·· ÊÄ »·· ,Ì·»¾´ÊÀ É»ÆÀ ¶Æ ÊĺÀ»Ê²³
nh_ k_m nhh_ nhhw_ nqm ghha w_k_b 360 nds ldjp n
w_s _ ghm g`qkqa n`_c p_dd `k h`hbo qjhkaqmw_s nd_ caxc Á·² ,¶³»Ë»¶ ʳµ ¿Äµ Á»»¸ Ä»ÀËÀ
k_m
rohs
nhhw_ nqm ghha w_k_b 1,000 nds ldjp n
w_s nd_ ,kwda wqhhg ne_k du ihe nqddqa ghhwa ,lhvhbu du ydvh`b qvw_gx ʵà Á'Æ»·² É»¾³ Á½»¾ÊÄ»² Á² Á¾»»ºº»À
É»¾³ ² º»À ·À·»³ ¿·» »µÀ ¶³»Ë» Á»² ¿·»¶
!dok chcy nj !kwda nh_

Á·² ¶º»¾Æ¶ Ì»Ê²Ë »µ Á·Æ ¼²Â ¸»² ºÂ·¸Ä´ ·Â»³Ê Á·Æ ¿»µ»À¾Ì Ê·µ ÊÄÊĺ¾Ä Êĵ :c_wmc chc wbco cm nj`d .²¾Æ ¼Â¹À ² Á·Æ
Á»² ¾"ȸ ·Â»³Ê Á·Æ µ»À¾Ì ² ¼²Â ¸»² »µ ºË»Â ¾²À»»É ÁÃÄ´Ê²Æ Ä½¾Ä·· Ë·µÉ¶ `db `_e
w xhxhc acwc ² ¸»² ²"º»¾Ë ¾¶ÂÀ ¿ÄÂ·Æ ¶Ëʵ »µ
¸»² Áʲ» ÄÊĺÄÆË »µ Á»² ,»·Ë²É º²ºË º²¶'À ò·· ÁºÂÄÀ²À Á·² Áʲ» Ä´»º½Ä¾ _ghkx h_ohp hdkc »Ê·¶ Á·² Ê·³»È »µ Ľ¾Ä·· »»³ º»»¶ÂĴľĴ
À"Ê Ã¾² Á'»³Ê Á'½Ê·µ Áʲ··Ä´ ¶ÂÀÌ ÊÄ ¼»¸ Á·² ˵·É¶ ¾È³ ÁÄÂÊľ ·È ÁÄ··Ä´ ¶½·¸ º»»É½»¾´ÄÀ »µ Á³²¶ Á¾Ä·· ¶³»Ë»¶ »½À·Ì·
ºÂ»µÄ´ º²¶ ÊÄ »·· ¶³»Ë» Á»² Ê·Ä»Ë µ»´À· ·Â»Ä·Ê ·Â»³² Á·Æ ¾·µ´¶ ·Ê²³À ÁÉ·ʺ² µÀÄÀ ¿»»³ ÁÃɲÀ»¾É »µ Á·Æ Ä»»² ¿·» ¼¾¶À »µ ºÂ²Â Êĵ Á·Æ ÁÄÂÄɲ³ ·È ¼»¸
.´Â²¾ Áʲ» ºÆ²Ë»»ÊºÄ´ ² º»À ÁºÃ²Æ Á»»¸ ÁÊÄ·· ·È ¶»½¸ »µ ´»µÂ³²¶ ÌÀ² É»µÈ Êĵ Êij² ÄÈÊ·É »µ Á»»¸ û··Ä´ ºÄ·· ¿À·ÊÀ¶ ¿»µ»À¾Ì »µ »·· 'ɶ ¶³»Ë» Á»² ·À·»³
µÂ»È² ,"¿»µ»À¾Ì Ã'»³Ê" Á·Æ ºÂĽÄÊÊ²Æ »ÂɸÀ µ¹² Á·Æ ĵÄÊ Ä˻ʲºÃ»¶ ¼»¾´Äº ´²º ¿»ÀË Ì²Ê»· ¶Ê·Ì³ Á´»»ºË
!¼¾ ·ÊÀ²»· ¼»Â»É¸ Á˻ʲºÃ»¶ ¿Äµ ºÂ½»»ÈÊ²Æ ºÊÄ·· ÃÄ ÁÄ·· »·¾¶ ³·µ ³²¸ 'Ê Ë»Ë»¶ ´"¶Ê¶ ¿»µ»À¾Ì¶ »·· ,Ê"¶Ä»¾³ ¿ÄÂÊ²Æ ÁÄ´»µ'²Ê·À ² Å»·²
̳»Ë» Ì·Ê·É Á·Æ ÊĵÂľ²É Á'Æ»·² ¿·º²µ Å»·² ÁÄÀÄ ¸Â·² ºÄ·· ò·· ²"º»¾Ë »²Â»Ã Á·² ºÆ²ÊÉ Á˻ʲº»Ê² Á»»¸ º»À ¾¶ÂÀ Êĵ
:bdmkyc hw`bd `wc hw`b ¸»² ,¶Ê·Ì¶ Ìȳʶ ʲ» ´»Èij»¸ Á·Æ »·Ë²É Ä´»¾»»¶ »µ Á»² ʲ» ´»Èij»¸ Á·Æ ĸ»»Ê ² »µ ºÊĵ¾»Ë Ê·³»µ¶ ¹·½ ÊÄ´»µ¾²··Ä´
n`w`w kkmm lds
dsmc ucac Á»»¸ ÊÊ·ÄÀ É»Ê·È ºÂÄÀ²À ÊÄ´»Ã²Æ Êĵ ÁÆ»·² ¶Ë·µÉ¶ ·Â»Ì³»Ë» Á·Æ ºÂÄ·· Ä»»ÊºÄ´ »µ Á·Æ º»»É³ĴĴÊij»² ľij²Â
¼¾À ÁÄ··Ä´ ¸»²'à ÁÄ·· ¿»À·µÉ ̳¶² ¿Äµ ·Äû Á"½ ·Â¹» Ê˲½ Áµ²³ ¿Ä²ɻÊÄÀ² ·ËÄÌ Á"½· .¶³»Ë»¶ »"ÀÊ· Ê·Ä»Ë »µ»´À
_ghkx k_dmx yh` b`_ Á»»¸ ¾²¸ ¾Êij 'Ê ,·ÂÂ»Ä ¶Â»¸¹Ì ·»Æ»³ ºÂ²¶ »»³ ºÂ²¶ ÁʻȲÆË ºÄ·· ÁÄÀ
.·Â»Ë²Ê ¾Ä ·Ê ·¾¶³ Áʲ» ľ² »µ û·²½Ê·µ !Ì·Ê·µ¾
Á´»ÊÄ» »»¶ ¿Ä»² ¿»Ë·µ»¹ »µ ÁË»··È
º»À ºÄºÊ²··ÊÄ ºÊÄ·· ¿²Ê´²ÊÆ ÊÄ»µ
ºÉ·ƽ»·¶ Êĵ Á·² º»ÊºÆ»·² »µ ´Â·Â²ÆË

¹½³ '¶ ¾·É³ ¶²¾Æ ¶Ëʵ »µ µÀÄÀ ¿ÄÂ·Æ ¸´·­Ã·° ¸´®½°¹· °»½´­´ °»´Â°·« '¯ º"¶
È"¶´¶ µ·³½¶ ¿²·Â ¿ÄÂij»·¶Ä´ ¿Äµ Á·Æ
É»ÆÀ ¶Æ· Á³Ê³Ê ¾¾ÀÀ ¿·Æ ¿ÃÊ·ÆÀ¶ »·Ë²ÉÀ É"¶Ê¶ ¾È³ »ÊËÌ Ëµ·¹ "¿»ÀË »ÊÄË ¹ÌÆ" µÂ²³ ÊĽ»»Ê

µ"³² ²"º»¾Ë û·ÊÉ Áʶ² »³Ê Ì·»¾´ÊÀ µÀÄÀ ¿ÄÂij»·¶Ä´ ¿Äµ ̲Êɾ ¾²À ÁºËÊÄ ¿·È ºÂ»»ËÊÄ ¾"ɷȸ
² ¸»² ÃÄ Ã²·· ¿ÄµÈ²Êº ,¾²·ÀË Ì»³

¸² Áʲ» ÄÊĺÈľ »µ ´Â·Â»»ËÊÄ ÄÂĺ¾Ä¸ coc e_ p_a n
shd_ cqdmx hb nqohwqaphdw_ eh_ pq w_o hdd wd`hu n
w_s nwqdd gkhhgw_s nkqdd p_dd ydoym hb nxhddu
»»³ ÁºÄʺƻ·² ¾²¸ ²"º»¾Ë ³Ê Êĵ g_c ,k_m ngxwq ldu nqohhxwq gqdd wsp hb nd_ lh_` lhmh w_k_b 500 qmdp hb nds lhmdjp qohhx ghm lh`dxfc lhmwdy
¼²µ ,Ì·µÀÄÀ Á·² Ì·³»ÃÀ Ľ»¾ºÂÄÆÄ hxo_ qk_ hh` qpqwqgoh_ qoqgkqe _ gaoqw`qashd_ pq ,vo_xqa qohhx qwqhhg w_a _ ngk_cwq hhe nkqdd wqjqc nd_
ÁÄÀ·É ·È º´»¾»··²³ ¾²Àòµ ÊÄ º²¶ hb ihe goqvwqb pq ,kvdue doh`w nwm hbhpfd hbhmky dohmdkx kkx _ ghm khs lhmx hwqx fys bo_` qjhkwqc qhho hb
¿Ä·Â º»À ¶½¾À ¶·¾À ¿Äµ ÁÄ»»Ë²³ qjhhw q
ym_ _ rhd_ lhoh`m nqoqe wd`hu wqb hdd aodo_sx ku` lh_wdo lhmh hb nds lhacomd ,ydfhx ,cwdy hw`b ,ydxwb
³»³¹· ɶ³·À µ»À¾Ì ² ´»µÂÄ»»¸ ,·»Ì·ÊÀ² gw_a wqohh_ wqbqh ,gohhc eh` nqddqa gxho i_o eh_ p_dd njdy hwqx fys wsp qjhhwpgk_coh_ wqhho wqb ,qhe vch`w
Á»·Ë ´»º»»È½»»¾´ º²¶ Á·² ,Ä"»¸ É"¶»³Ê¾ nds aodwqbkhx nd_ _wmhm qbqh ,cacoc qbqh i_o g
ujqk nd_ hb w_s kqhuhsp gohhxwq nd_ phdw_ guh_ gmdv lhmx
»Ê³µ ÁÄ··Ä´ Ä»ÀËÀ º»»¶ÂĴ²´Ê²Æ »µ Á»² ydxwb nd_ ydwm_ nds kkx _ ,dohx_w kq dwo dkc` ikmc kjhc hb nh_ kaohw _ i_o eh_ p_b ,wqohb lhh` lhb`joc lhmwdy
nj dmxj eh_ wsp wqb .kdba ncj hsm _udh nqddqa eh_ p_dd hb ixm` gohhxwq pq hdd wd_k lh_hudm hb nds ghhv qoqbk_a
.¶³»Ë»¶ »µ»À¾Ì »µ Ê²Æ Ê÷À· É·¸»¹ nwqdd du nwqhdg hb goqsqwqb pq ,lhmx hwqx fys _dc pq k_e du ,qhe doh`w nds cwdy hxdbhf hb nds dhydwud_m nw_h
º»»Ê³ ¸»² ²"º»¾Ë ³Ê ij·Ë¹ Êĵ nj_v nd_ nddqkhs ihe nd_ aqg qahkhhc hb nh_ gmhw_ddqao_ hxdbhf ,yd`_ hvws wqb_ ,doh`w hacom hsj wdbhp hb nhhe
Á·² ĺÃ'³·Ë¹ »µ Á·Æ Ä»»² þ² ºÂ²É²³
»·· ,º²ºË Á·Æ ¿»Â³Ê ĺÃÂÄ»À²ÊÆ .qhe vch`w kx dyoxm` .dd__ ydacocd ydb`dq ydbkdy ,ydhap
¿Äµ ÁÊĶ ·È ¼»¸ ÁÊÄÀ²¾É Áµ»² ĺÊĵ·¶

·¸¸Å Áȸ²¸¯
¶"ÁÈÉ ¯Ç¯´
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15